Giaur - opracowanie
      Giaur | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   


„Wężowy poemat”, czyli geneza „Giaura”

Powieść poetycka "Giaur" została pierwszy raz wydana w czerwcu 1813 roku, w dwa lata po powrocie Byrona z podróży na Wschód, gdzie zainteresował się orientem i egzotyką. Do końca 1813 roku ukazało się dziewięć wydań dzieła, ponieważ autor stale nanosił poprawki, wciąż dodając poszczególne partie (było to możliwe dzięki nieregularnej, fragmentarycznej formie powieści).

Byron stale uzupełniał treść dzieła. Łącznie ukazało się aż dziewięć poprawionych wersji utworu. Rękopis „Giaura” liczył 407 wierszy, kopia oddana do druku przy pierwszym wydaniu 460, a ostatec... więcej

* * *


Znaczenie tytłu utworu

... więcej

* * *

Czas i miejsce akcji „Giaura”

Miejscem akcji jest Grecja. Piękno tego miejsca podkreślają liczne opisy przyrody i krajobrazu: „Wyspy szczęśliwe! w każdej porze roku / Zarówno miłe i sercu, i oku, / Gdy was przychodzień z gór Kolonny wita, / Wraz nagły urok źrenice mu chwyta / I myśl pogrąża w dumy tajemnicze. / Tu szklane morza cichego oblicze / Na falach drobnych, jak uśmiechu dołki, / Gór okolicznych odbija wierzchołki / Strzegące brzegów, z którymi łagodnie / Zdają się igrać rajskie wody wschodnie. / Jeśli się wietrzyk chwilowy prześliźnie / I złamie szyby na modrej płaszczyźnie, / I kwiecie z brzegu przyniesione miota, ... więcej

* * *

Plan wydarzeń „Giaura”

1. Wspomnienie potęgi starożytnej Grecji.

2. Apel do jej dzisiejszych mieszkańców o rozpoczęcie walki o wolności przeciw tureckiej niewoli.

3. Ucieczka rybaków przed dobijającym do brzegu pirackim statkiem.

4. Tajemniczy jeździec pędzi na czarnym jak noc koniu.

5. Opis spustoszonego przez Giaura domu baszy Hassana.

6. Przypomnienie niegdysiejszej świetności i bogactwie tego miejsca.

7. Przewoźnik opisuje scenę zatapiania tajemniczego pakunku w zatoce.

8. Smutek Hassana po zniknięciu ukochanej Leili.

9. Opis urody muzułmańskiej branki.

10. Hassan udaje się w podróż po nową żonę.

11. Giaur przygotowuje zasadzk... więcej

* * *

Chronologiczny plan wydarzeń „Giaura”

1. Wzajemna miłości muzułmańskiej branki i niewiernego Wenecjanina.

2. Utopienie dziewczyny w zatoce z polecenia jej męża, baszy Hassana.

3. Smutek Hassana po zniknięciu ukochanej Leili.

4. Basza udaje się w podróż po nową żonę.

5. Zasadzka w górskim wąwozie.

6. Zemsta Giura.

7. Śmierć Hassana.

8. Spowiedź bohatera w odległym klasztorze, sześć lat po opisywanych wydarzeniach.... więcej

* * *

Kompozycja „Giaura”

Kompozycja „Giaura” charakteryzuje się:

- luźną i fragmentaryczną, otwartą, pełną niedomówień i zagadek historią,

- odejściem od wielowątkowości na rzecz zawężenia akcji do kilku kluczowych i znaczących momentów i zdarzeń. Można do nich zaliczyć: zabójstwo Leili, zemstę Giaura na Hassanie oraz kończącą utwór spowiedź tajemniczego mnicha,

- skupieniem uwagi na wewnętrznych przeżyciach i rozterkach bohaterów, a nie na ich zachowaniu czy opisie wyglądu, co jest przeciwne z rozpropagowaną w XX wieku metodą behawiorystyczną w opisie bohaterów (widoczną na przykład w Op... więcej

* * *

Problematyka „Giaura”

Powieść Byrona, choć napisana na początku dziewiętnastego wieku, jest uniwersalna i ponadczasowa. Zawdzięcza to poruszanym na zaledwie kilkudziesięciu kartach tematom, problemom aktualnym po dziś dzień. Dzięki temu jej autor uważany jest za dziś dzień za genialnego poetę, łamiącego ustalone konwencje, zarówno w swym życiu, jak i w swych dziełach.

Co odnajdziemy w „Giaurze”, który przeraża nas i odstrasza swą formą, opartą na fragmentaryczności i inwersji czasowej? Przede wszystkim mamy w tej poetyckiej powieści pochwałę miłości, uczucia ponad podziały, które jest na... więcej

* * *

„Giaur” jako powieść poetycka

Powieść poetycka była ulubionym gatunkiem twórców romantycznej literatury, lecz to Byron jako pierwszy w Europie opowiedział się za całkowitą swobodą twórczą, przez co został nazwany twórcą powieści poetyckiej nowego typu – byronicznej. Przed Byronem takie powieści pisał również jego kolega – Walter Scott, lecz tak jak w klasycyzmie – miały one przejrzystą konstrukcję i zachowaną chronologię zdarzeń, przez co przypominały formą i treścią rozbudowane ballady.

Byroniczna powieść poetycka wyróżnia się:
- połączeniem lirycznych i epickich elementów - sy... więcej

* * *

Wpływ „Giaura” na polską literaturę romantyczną

W polskiej literaturze romantycznej odnajdziemy wiele nawiązań do „Giaura”, który stał się inspiracją dla naszych poetów narodowych. Najczęściej w swoich utworach przywoływali trzy motywy z dzieła Byrona:

- tajemniczy jeździec gnający na koniu, który wykorzystał między innymi Antoni Malczewski w swej powieści poetyckiej „Maria”. Utwór otwierają słowa: „Ej! Ty na szybkim koniu, gdzie pędzisz, kozacze? (…) / Zapał jakiś rozżarza twojej twarzy śniadość (…) / I długo, i daleko słychać kopyt brzmienie”.
Ten motyw jest również obecny ... więcej

* * *

„Walka o wolność, gdy się raz zaczyna, / Z ojca krwią spada dziedzictwem na syna”, czyli byronowskie rozważania o wolności

W „Giaurze” Byron daje przykład negatywnego i tchórzliwego zachowania narodu, któremu odebrano wolność. Na przykładzie Grecji, zniewolonej przez Turków, poeta przedstawił czytelnikom swe poparcie dla idei wolności i walki o niepodległość. Był zdania, że nigdy żadna siła nie zdoła pogrzebać ducha swobody w człowieku, chyba że on sam się podda.

Skontrastował obraz dawnej Grecji, czasy chwały i potęgi, z jej współczesnym stanem. Przypomniał heroiczną walkę Spartan w termopilskim wąwozie, gdy pod dowództwem króla Leonidasa bohatersko bronili się przed Persami. Przechodząc potem do opis... więcej

* * *

Najważniejsze cytaty

O istocie pragnienia wolności:
„Dosyć jest wiedzieć , że nikt nie zagrzebie
Ducha swobody – chyba on sam siebie –
Bo własne tylko upodlenie ducha
Ugina wolnych szyję do łańcucha”.

O walce o wolność:
„Walka o wolność, gdy się raz zaczyna,
Z ojca krwią spada dziedzictwem na syna,
Sto razy wrogów zachwiana potęgą,
Skończy zwycięstwem”

O konsekwencjach kobiecej zdrady:
„Tak ogień uczuć i sztuka kobieca
Najtwar... więcej

* * *

Bibliografia

1. Burt D., 100 najwybitniejszych pisarzy wszech czasów, Warszawa 2001.

2. Halkiewicz-Sojak, Byron w twórczości Norwida, Toruń 1994.

3. Popławska A., Giaur, Kraków 2007.

4. Tretiak A., Lord Byron, Poznań 1991.

5. Wilczycka D., Giaur George'a Gordona Byrona, Lublin 2002.

6. Żuławski J., Byron nieupozowany, Warszawa 1964.... więcej

* * *





Tagi: